هاشم حسيني تهرانى
47
علوم العربية
مضارع گرفته شده . و حرف مضارع در اين باب و باب دوم و سوم و باب رباعى مجرد مضموم است ، و در غير اين چهار باب در هربابى مفتوح است مانند ثلاثى مجرد . امثله ماضى : " اسلم ، اسلما ، اسلموا ، اسلمت ، اسلمتا ، اسلمن ، اسلمت ، اسلمتما ، اسلمتم ، اسلمت ، اسلمتما ، اسلمتنّ ، اسلمت ، اسلمنا " مصدرش " اسلام : تسليم شدن " است ، ثلاثى مجردش " سلم ، يسلم ، سلامة . رستن " است . امثله مضارع : " يخرج ، يخرجان ، يخرجون ، تخرج ، تخرجان ، يخرجن ، تخرج ، تخرجان ، تخرجون ، تخرجين ، تخرجان ، تخرجن ، اخرج ، نخرج " مصدرش " اخراج : بيرونكردن " است ، ثلاثى مجردش " خرج ، يخرج ، خروجا . بيرون شدن " است . امثله امر : " ليحسن ، ليحسنا ، ليحسنوا ، لتحسن ، لتحسنا ، ليحسنّ ، احسن ، احسنا ، احسنوا ، احسنى ، احسنا ، احسنّ ، لاحسن ، لنحسن ، مصدرش " احسان : نيكىكردن " است ، ثلاثى مجردش " حسن ، يحسن ، حسنا : نكوبودن " است . گاهى همزه باب افعال را به هاء بدل ميكنند ، و در اين صورت هاء را در مضارعش ميآورند ، مثلا : " اراد ، يريد ، ارادة : خواستن " را ميگويند : " هراد ، يهريد ، هرادة " و " اراق ، يريق ، اراقة : ريختن " را ميگويند : " هراق ، يهريق ، هراقة " ولى كليّت ندارد .